Na 70. rocznicę pierwszej masowej deportacji Polaków na Sybir – Pro Memoria
W 2010 roku przypada 70. rocznica deportacji ludności polskiej na Syberię. Tamte czasy przeszły już do historii. Pozostały wspomnienia, literatura, znaki pamięci oraz uznane i przyjęte nazwy – Sybir, Sybiracy.
Naród polski w minionych 250 latach swej historii kilkakrotnie doświadczył okrutnych prześladowań od swojego wschodniego sąsiada. 17 września nastąpiła agresja ZSRR na Polskę i nieznane dotąd masowe deportacje Polaków na Sybir.
Pierwsze wywózki – 10 lutego 1940 roku objęły rodziny wojskowych, leśników, właścicieli ziemskich, urzędników państwowych. Wywieziono około 250 tys. osób. Trafili w okolice Archangielska, w północne rejony ZSRR.
Druga tura wywózek – 13 kwietnia 1940 roku do azjatyckiej części ZSRR deportowano kolejną grupę Polaków w ilości zbliżonej do 320 tys. osób.
Trzecia deportacja – w czerwcu 1940 objęła uchodźców wojennych i pozostałą inteligencję w ilości ponad 240 tys. osób.
Czwarta wywózka, bardzo pospieszna, miała miejsce w ostatnich dniach przed wybuchem wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 roku. W transportach znaleźli się kolejarze, rzemieślnicy, dzieci z sierocińców oraz Polacy, którzy zdołali uniknąć aresztowań w okresach poprzednich, prawie 300 tys. osób.
Po zakończeniu drugiej wojny światowej nastąpiły kolejne wywózki do obozów pracy w ZSRR. Obejmowały one przeważnie byłych członków wojskowych organizacji podziemnych, związanych z rządem polskim na emigracji. Deportacje te odbywały się w majestacie przyzwolenia ówczesnych władz PRL.
Żyjący uczestnicy prześladowań stalinowskich, ludzie już niemłodzi, w ramach swych organizacji kombatanckich, przy pomocy literatury wspomnieniowej, tablic pamiątkowych, izb pamięci, pragną pozostawić dla pokoleń trwałe świadectwa tych okrutnych czasów.
Ten skromny tekst poświęcam pamięci Tych, którzy na zawsze pozostali na Nieludzkiej Ziemi.
